دانلود پایان نامه

وابسته به وزارت آموزش و پرورش و موسسات آموزش عالی وابسته به سایر وزارتخانهها مثل امور خارجه، پست و تلگراف، راه و ترابری و … است. علاوه بر دانشگاهها و مراکز آموزش عالی مذکور، دانشگاهی تحت عنوان، دانشگاه جامع علمی – کاربردی در سال 1371 به منظور تقویت آموزشهای فنی و حرفهای و تربیت نیروی انسانی ماهر مورد نیاز بخشهای صنعت، معادن، کشاورزی و خدمات تاسیس گردیده است. این آموزشها که عمدتا شامل دورههای کاردانی و کارشناسی است، با همکاری دستگاههای اجرایی و سازمانها و وزارتخانههای به کارگیرنده دانشجویان مربوط اجرا میشود.
ب- بخش غیردولتی
به منظور افزایش مشارکت عمومی در ارائهی خدمات آموزش عالی و کاهش بار مالی دولت در این زمینه و به دلیل افزایش روزافزون تقاضای اجتماعی جهت ورود به آموزش عالی در ایران دانشگاهها و موسساتی در بخش غیر دولتی ایجاد گردیده است که شامل دانشگاهها و موسسات آموزش عالی زیر میباشد:
دانشگاه آزاد اسلامی
نخستین دانشگاه غیردولتی بعد از انقلاب اسلامی در سال 1316 تحت عنوان دانشگاه آزاد اسلامی تشکیل شد. دانشگاه آزاد اسلامی در طول سالهای نخستین فعالیت خود با استفاده از فضاهای آموزشی از قبیل زمین، ساختمان، تجهیزات و کارگاههایی که از طرف مسئولان مناطق و افراد خیر در اختیار آن قرار گرفت، گسترش یافت. این دانشگاه، در حال حاضر در بیش از 110 شهر کشور فعالیت دارد.
2. موسسات آموزش عالی غیردولتی و غیرانتفاعی
تجربهی دانشگاه آزاد اسلامی و تقاضای روزافزون جوانان برای ورود به آموزش عالی و علاقهمندی بخش غیردولتی به مشارکت در آموزش عالی کشور موجب شد که در سال 1364 شورای عالی انقلاب فرهنگی آئن نامهی تاسیس دانشگاهها و موسسات آموزش عالی غیردولتی و غیرانتفاعی را تصویب کند.
ج- بخش غیرحضوری (آموزش از راه دور)
دانشگاه پیام نور با برخورداری از ساختار ویژه و متفاوت با نظام آموزشی دانشگاههای موجود و به منظور ارتقای سطح علمی و فرهنگی جامعه، گسترش آموزش عالی در اقصی نقاط کشور و راهیابی تعداد بیشتری از داوطلبان مستعد به آموزش عالی، فراهم آوردن امکان ادامه تحصیل داوطلبان شاغل یا خانهدار، تامین بخشی از نیروهای تخصصی جامعه و استفادهی موثر از نیروهای علمی و امکانات در سال 1366 تاسیس شد. برنامههای این دانشگاه برای ایجاد هماهنگی میان آموزش و تحولات سریع اجتماعی شکل گرفته است. این دانشگاه امیدوار است بتواند فرصتهای مناسب تحصیلی را به شیفتگان و علاقهمندان تحصیلات عالی ارائه نماید. و تا حدودی پاسخگوی تقاضای آنان برای ورود به دانشگاه باشد. شیوهی آموزشی این دانشگاه به صورت « آموزش از راه دور » است. برنامههای آموزشی به صورتی خاص برای این دانشگاه تنظیم و تدوین میگردد (www.msrt.ir).
طبق آخرین آمار اعلام شده، در سال 88 – 1387 در مجموع تعداد 507 دانشگاه، آموزشکده، دانشکده، مجتمع آموزش عالی، موسسه آموزش عالی، مراکز آموزش عالی، پژوهشگاه، پژوهشکده و مرکز پژوهشی اعم از دولتی و غیردولتی در کشورفعال بوده که تعداد 302 دانشگاه و مرکز آموزش عالی (6/59%) به بخش دولتی و تعداد 205 دانشگاه و مرکز آموزش عالی (4/40%) به بخش غیردولتی اختصاص داشته است. از بین کل دانشگاهها و مراکز آموزش عالی دولتی، تعداد 93 دانشگاه و مرکز آموزش عالی وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تعداد 209 دانشگاه و مرکز آموزش عالی وابسته به سایر وزارتخانهها و نهادهای عمومی بوده است. علاوه بر این، دانشگاه جامع علمی – کاربردی با 566 مرکز و دانشگاه پیام نور با 993 مرکز و واحد به فعالیت در سطح آموزش عالی کشور اشتغال داشتهاند. از بین دانشگاهها و موسسات آموزش عالی غیردولتی نیز تعداد 441 مرکز به دانشگاه آزاد اسلامی اختصاص داشته است (گزارش ملی آموزش عالی، 1387، ص 29). در همین سال تحصیلی، تعداد کل دانشجویان کشور، اعم از دولتی و غیردولتی، بالغ بر 3349742 نفر بوده است که از این تعداد 3/53 درصد در دانشگاهها و موسسات آموزش عالی دولتی و 7/46 درصد در دانشگاه و مرکز آموزش عالی غیردولتی به تحصیل اشتغال داشتهاند (جدول 2- 3).
هم چنین طبق گزارش معاونت آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در حال حاضر 119 دانشگاه و موسسهی آموزشی وابسته به وزارت علوم، 274 مرکز آموزش عالی وابسته به وزارت آموزش و پرورش، 28 موسسهی آموزش عالی وابسته به دستگاههای اجرایی، 550 واحد دانشگاه پیام نور، 581 واحد دانشگاه جامع علمی – کاربردی، 295 موسسهی آموزش عالی غیردولتی و غیرانتفاعی، 385 واحد دانشگاه آزاد اسلامی در کل کشور وجود دارد (www.msrt.ir).

جدول 2 – 3 تعداد دانشجویان دانشگاهها و مراکز آموزش عالی به تفکیک دولتی و غیردولتی، گروه و دورهی تحصیلی در سال تحصیلی 88 – 1387
شرح
دوره تحصیلی
گروه تحصیلی

کاردانی

کارشناسی

کارشناسی ارشد

دکتری تخصصی

دکتری حرفهای

جمع

دولتی
علوم انسانی
52477
804743
41913
4369
0
903502

علوم پایه
729
174269
18712
3672
0
197382

علوم پژشکی
27592
44848
4216
11434
32339
120429

فنی – مهندسی
126440
215390
26772
4665
0
373267

کشاورزی و دامپژشکی
24069
85511
8166
1986
2715
122447

هنر
31118
32384
3668
302
0
67472

جمع
262425
1357145
103447
26428
35054
1784499

غیردولتی
علوم انسانی
154964
416993
48381
2334
0
622672

علوم پایه
7539
87309
9776
1008
0
105632

علوم پژشکی
9171
30222
634
92
8859
47978

فنی – مهندسی
291878
328692
12793
555
0
633918

کشاورزی و دامپژشکی
9175
57315
6084
918
3812
77304

هنر
31432
42874
2311
121
0
76738

جمع
504159
963405
79979
5028
12671
1565242
جمع کل
766584
2320550
183426
31456
47725
3349741
منبع: گزارش ملی آموزش عالی، 1387
هم چنین تعداد کل دانشجویان مراکز غیردولتی به شرح جدول 2 – 4 است. که بر این اساس 9/ 88 درصد این دانشجویان در دانشگاه آزاد اسلامی مشغول به تحصیلاند.

جدول 2- 4: دانشجویان مراکز غیردولتی

نوع مرکز
دوره تحصیلی
گروه تحصیلی

کاردانی

کارشناسی

کارشناسی ارشد

دکتری تخصصی

دکتری حرفهای

جمع

دانشگاه آزاد اسلامی
علوم انسانی
129576
375639
43909
1932
0
551056

علوم پایه
7003
83671
9666
1008
0
101348

علوم پژشکی
9171
30222
634
92
8859
48978

فنی – مهندسی
259233
291494
12324
555
0
563606

کشاورزی و دامپژشکی
8075
55381
6084
918
3812
74270

هنر
21225
29128
2142
121
0
52616

جمع
434283
865535
74759
4626
12671
1391874

موسسات آموزش عالی غیردولتی – غیرانتفاعی
علوم انسانی
25388
41354
4472
402
0
71616

علوم پایه
536
3638
110
0
0
4284

فنی – مهندسی
32645
37198
469
0
0
70312

کشاورزی و دامپژشکی
1100
1934
0
0
0
3034

هنر
10207
13746
169
0
0
24122

جمع
69876
97870
5220
402
0
173368
جمع کل
504159
963405
79979
5028
12671
1565242
منبع: گزارش ملی آموزش عالی، 1387
وضعیت مالی کشور در سال 1384 و 1387 نیز در جدول 2 – 5 آمده است. بر این اساس به استثنای شاخص نسبت اعتبارات بخش آموزش عالی به تولید ناخالص داخلی، سهم سایر شاخصهای مالی بخش آموزش عالی در سال 1387 نسبت به سال 1384 تحول مثبت داشته است.
جدول 2 – 5 شاخص مالی بخش آموزش عالی در سالهای 1384 و 1387
شرح
سال1384
سال1384
نسبت اعتبارات بخش آموزش عالی به تولید ناخالص داخلی
96/ 0
93 /0
نسبت اعتبارات آموزش عالی از محل بودجه عموی دولت به کل بودجه عمومی
97 /1
44/ 2
نسبت اعتبارات بخش آموزش عالی به امور اجتماعی و فرهنگی
44 /9
37/ 10
نسبت اعتبارات بخش آموزش عالی به فصل آموزش
89 /20
13/ 27
گفتنی است در سال 84، تولید ناخالص داخلی، معادل 1697305 میلیارد ریال، اعتبارات قانون بودجه، معادل 175975 میلیارد ریال و سهم پژوهش از اعتبارات قانون بودجه، برابر با 13171 میلیارد ریال بوده که این مقادیر در سال 87 به ترتیب به 3494851 میلیارد ریال، 2242881 میلیارد ریال و 46518 میلیارد ریال رسیده است ( منبع پیشین، ص 198 – 199 ).
استقلال دانشگاهی در ایران
استقلال دانشگاهی عبارتست از « برخورداری از آزادی و عدم پایبندی به مقررات دست و پاگیر دیوان سالاری دولتی در ارتباط با سازمان داخلی دانشگاه، مدیریت آن، توزیع داخلی منابع مالی، کسب درآمد از منابع غیردولتی، استخدام کارکنان، شرایط تحصیل و برخورداری از آزادی در خصوص چگونگی تدریس و پژوهش ». بدین ترتیب آنچه میتوان از استقلال دانشگاهی برداشت کرد، بیشتر مرزبندی میان دانشگاه به مثابهی یک خرده سیستم در قبال سیستمهای فراگیرتر نظیر حکومت و جامعه است که گاه به عنوان رکن چهارم یا جمهوری اندیشمندان از آن یاد میشود. استقلال در این خصوص به مفهوم وابسته نبودن به دولت و نوعی خودگردانی اداری است (ذاکر صالحی، 1388، ص 83). امروزه دانشگاه نمیتواند به دلایل اقتصادی کاملا مستقل از حکومت و جامعه باشد. حتی معروفترین دانشگاههای خصوصی در آمریکا نمیتوانند بدون نوعی وابستگی ادامهی حیات دهند. آنها بدون یارانه و معافیت مالیاتی نمیتوانند پژوهشهای پیشرفته انجام دهند. اما دانشگاه ایرانی از ابتدا با مشکلات و مسائل اساسیتری مواجه بود. برخلاف جوامع غربی، دانشگاه در جامعهی ما از متن تحولات درونی سنتهای تعلیمی و تحقیقی این جامعه و در بستری از سیر جدالی و توسعهی این سنتها در مواجهه با انتقادها و تغییرات جدید به وجود نیامد. تصلب و تحجر موجود در ساخت جامعه موجب شد که نهادهای سنتی آموزشی، به جای این که نقدها را جذب کنند و از طریق سازگاری فعال با تحولات جدید پیش بروند، از نقد و تحول امتناع کردند و نتیجهاش این شد که دانشگاه به جای این که از متن تحولات آنها پدید بیاید، بیشتر جنبهی وارداتی پیدا کرد و به صورت جریانی کاملا گسسته، و از خارج الگوبرداری و اقتباس شد. از سوی دیگر، قدرت فراگیر دولت و فقدان یا ضعف نهادهای رقیب غیردولتی، موجب شد که دانشگاه در درون دولت به وجود آید. جدال سنت و تجدد نیز در ایران بیش از این که در عمق زندگی جامعه و نهادهای آن جریان داشته باشد، محدود به سطحی از گفتارهای نخبگان معدود بود و تنها گاهی با خود امواجی تودهوار به وجود میآورد. این عوامل سبب شد که استقلال دانشگاهی در ایران را در سه دوره نام برد (فراستخواه، 1389، صص 27 – 28).
1. استقلال دانشگاه در مواجهه با خودکامگی شبه مدرن دولتی (دوران پهلوی اول)؛
استقلال دانشگاه در مواجهه با دیوانسالاری و اقتدارگرایی نفتی (دوران پهلوی دوم)؛
استقلال دانشگاه در مواجهه با سیطرهی ایدئولوژی و سیاست (دوران پس از انقلاب).
بعد از انقلاب اسلامی تا مدتها استقلال دانشگاهی، حتی بر روی کاغذ و در سیاست و قوانین کلی کشو
ر مطرح نمیشد اما از دههی 1370 شمسی به بعد روندی از اصلاحات و تغییرات در جهت احیای هیئتهای امنا، تفویض اختیارات برنامهریزی به دانشگاهها و مانند آن آغاز شد و سرانجام در متون سیاسی مانند قانون جدید وزارت علوم (1383) و نیز برنامهی چهارم توسعه (1388 – 1384)، به ویژه بند الف مادهی 49 آن، « استقلال دانشگاهها و ادارهی آن براساس آئین نامهها و مقررات اداری، مالی، استخدامی و تشکیلاتی خاص مصوب هیئت امنای خودشان » پذیرفته شد. اما این « متن »ها که حاصل کار طیفی از طرز فکرها و نگاههای کارشناسی و حرفهای به مسائل آموزش عالی و نظام علمی در کشور هستند و از قابلیتهایی نسبی برای کمک به تغییر و توسعهی جامعهی ایران در دنیای رقابتی و در حال تحول کنونی برخوردارند، در مرحلهی عمل، با « ساختارهایی » (شامل نهادها، مناسبات، زمینهها، طرز تفکرها، رویهها و فرهنگها) مواجه میشوند که این ساختارها به شدت دچار تصلباند و در برابر تغییر و توسعه مقاومت میکنند و قواعد را بر هم میزنند (منبع پیشین، ص 36).
خود مختاری و


دیدگاهتان را بنویسید