دانلود پایان نامه

و علماي شيعه درباره آيه نجم……………………………………………………………126
گفتار اول: تفسير مطابق ظاهر……………………………………………………………………………………………126
گفتار دوم: تفسير باطن آيه بوسيله روايات…………………………………………………………………………..127
نتيجه گيري و جمع بندي………………………………………………………………………………………………131

مقدمه
آخرين و كامل ترين دين الهى با بعثت خاتم انبياء، حضرت محمّد مصطفى(ص) به جهانيان عرضه شد و آئين و رسالت پيام رسانان الهى با نبوّت آن حضرت پايان پذيرفت. دين اسلام در شهر مكّه شكوفا شد و پس از بيست و سه سال زحمات طاقت فرساى رسول خدا(ص) و جمعى از ياران باوفايش، تمامى جزيرة العرب را فرا گرفت. ادامه اين راه الهى در هجدهم ذى الحجّه، در غدير خم و به صورت علنى، از جانب خداى منّان پس از پيامبر خدا(ص)، به نخستين رادمرد عالم اسلام يعنى امير مؤمنان على(ع) سپرده شد. در اين روز، با اعلان ولايت و جانشينى حضرت، نعمت الهى تمام و دين اسلام تكميل و سپس به عنوان تنها دينِ مورد پسند حضرت حق اعلام گرديد. اين چنين شد كه كفرورزان و مشركان از نابودى دين اسلام مأيوس گشتند.
ديرى نپاييد كه برخى اطرافيان پيامبر(ص) با توطئه هايى از پيش مهيّا شده مسير هدايت و راهبرى را پس از رحلت ايشان منحرف ساختند، دروازه مدينه علم را بستند و مسلمانان را در تحيّر و سردرگمى قرار دادند. آنان از همان آغازين روزهاى حكومتشان، با منع كتابت احاديث نبوى، جعل احاديث، القاى شبهات و تدليس و تلبيس هاى شيطانى، حقايق اسلام را كه همچون آفتاب جهان تاب بود پشت ابرهاى سياه شكّ و ترديد قرار دادند. بديهى است كه على رغم همه توطئه ها، حقايق اسلام و سخنان دُرَرْبار پيامبر(ص)، توسّط امير مؤمنان على(ع)، اوصياى آن بزرگوار و جمعى از اصحاب و ياران باوفا، در طول تاريخ جارى شده و در هر برهه اى از زمان، به نوعى جلوه نموده است. آنان با بيان حقايق، دودلى ها، شبهه ها و پندارهاى واهى شياطين و دشمنان اسلام را پاسخ داده و حقيقت را براى همگان آشكار ساخته اند. در اين راستا، نام سپيده باورانى همچون شيخ مفيد(ره)، سيّد مرتضى(ره)، شيخ طوسى(ره)، خواجه نصير(ره)، علاّمه حلّى(ره)، قاضى نوراللّه(ره)، مير حامد حسين(ره)، سيّد شرف الدين(ره)، امينى(ره) و… همچون ستارگانى پرفروغ مى درخشد. چرا كه اينان در مسير دفاع از حقايق اسلامى و تبيين واقعيّات مكتب اهل بيت(ع)، با زبان و قلم، به بررسى و پاسخ گويى شبهات پرداخته اند. زحمات بي شائبه اين بزرگان در تبيين معارف حقه تشيع و اثبات ادله عقلي امامت و ولايت و تشريح ادله نقلي شامل آيات و روايات و نيز پاسخ به شبهات و ايرادات برخي از اهل سنت ستودني است.
تعريف و محدوده مسأله
بحث در امامت در دو مقام مطرح است ابتدا در امامت عامه كه بحث از امكان و ضرورت وجود جانشين براي پيامبر اكرم(ص) است و مقام ديگر در امامت خاصه است يعني بحث در اثبات امامت بلافصل حضرت علي بن ابيطالب(ع)؛ ادله در اين باب شامل ادله عقلي و نقلي است كه ادله نقلي خود به دو دسته آيات و روايات تقسيم مي گردد. در ميان آياتي كه امامت خاصه را اثبات مي كنند آيات صادقين، مباهله و نجم به چشم مي خورند. محدوده اين مسئله علم كلام است كه براي تبيين آن از منابع تفسيري نيز بهره برده شده است. از مشخصه هاي خاص اين تحقيق پاسخ به شبهات ابن تيميه1 در كتاب منهاج السنه، امامت در پرتو نصوص تأليف فيصل نور و كتاب اصول مذهب شيعه الاثني عشريه تأليف دكتر ناصرالدين قفاري است.

پيشينه موضوع
كتب كلامي و تفسيري حول اين سه آيه شريفه با هدف اثبات امامت حضرت علي بن ابيطالب(ع)بسيار بحث نموده اند ولي بامحوريت پاسخ به شبهات سه منبع فوق تحقيقي يافت نشد؛ گرچه در پاسخ به امثال ابن تيميه اهتمام بيشتري توسط علمايي همچون قاضي نورالله شوشتري(ره) در كتاب احقاق الحق و علامه طباطبائي(ره) در تفسير الميزان و آيت الله سيد علي ميلاني در كتاب تشييد المراجعات شده است. لكن پاسخ به ديگر منابع و در يك كتاب تحقيقي بررسي نشده است.
ضرورت
تثبيت امامت خاصه به ويژه در دوران غيبت از اهميت ويژه اي برخوردار است. تقويت مباني اعتقادي شيعه و تبيين استدلالهاي مستحكم آن ضرورت ديگر اين تحقيق است. همچنين مباحث علمي و مبنايي با بهره مندي از منابع مشترك ميان فريقين مانند قرآن كريم مي تواند به تقريب مذاهب نيز كمك نمايد زيرا استفاده از منبع مورد قبول طرفين در جهت وحدت امري ضروري و راهگشا است.
اهداف
هدف از اين تحقيق اثبات امامت اميرالمؤمنين(ع) توسط آيات قرآن است؛ از جمله آياتي كه تبيين مسئله امامت و ولايت و به ويژه اثبات امامت حضرت اميرالمومنين(ع) مي نمايد، آيات مباهله، صادقين و نجم مي باشد كه در اين پايان نامه ضمن تبيين مفردات و شأن نزول آنها، تفسير علماي شيعه و نيز تفسير اهل سنت را تبيين و به شبهات مطرح شده از سوي آنها به ويژه شبهات ابن تيميه در كتاب منهاج السنه که در رد کتاب منهاج الكرامة فى اثبات الإمامة علامه حلی(ره) نوشته شده، اصول عقايد شيعه تأليف القفاري و كتاب الامامه و النص تأليف فيصل نور است، خواهيم پرداخت.
سؤال اصلي
آيات صادقين، مباهله و نجم چگونه مي توانند امامت خاصه كه همان امامت و خلافت بلافصل اميرالمؤمنين(ع) از پيامبر اكرم(ص) است، را اثبات نمايد؟

سؤالات فرعي
1) چگونه آيه صادقين اثبات امامت خاصه مي كند؟
2) چگونه
آيه مباهله اثبات امامت خاصه مي كند؟
3) چگونه آيه نجم اثبات امامت خاصه مي كند؟
4) نظر علماي شيعه پيرامون آيه صادقين چيست؟
5) نظر علماي شيعه پيرامون آيه مباهله چيست؟
6) نظر علماي شيعه پيرامون آيه نجم چيست؟
7) نظر اهل سنت پيرامون آيه صادقين چيست؟
8) نظر اهل سنت پيرامون آيه مباهله چيست؟
9) نظر اهل سنت پيرامون آيه نجم چيست؟
فرضيه
امامت خاصه كه همان امامت و خلافت بلافصل اميرالمؤمنين(ع) از پيامبر اكرم(ص) است، توسط آيات صادقين، مباهله و نجم اثبات مي شود.
روش تحقيق در اين پايان نامه به شيوه كتابخانه اي بوده و عمده از كتب تفسيري استفاده شده است.
در پايان تشكر و قدرداني مي شود از محضر اساتيد مكرم راهنما و مشاور، حضرت آيت الله موسوي جزائري(حفظه الله) كه اندك اندوخته هاي علمي نگارنده مرهون حضور در درس خارج و محفل هاي علمي معظم له مي باشد، همچنين از جناب حجة الاسلام و المسلمين رشيدپور(زيد عزه) كه در تأليف اين رساله از ايشان مستفيض شديم.

بخش اول:
آيه صادقين

«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَكُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ.»2
اي كساني كه ايمان آورده ايد تقوا پيشه نموده و همراه باصادقين باشيد.

آيه صادقين، كه آيه 119 سوره توبه است اولين آيه اي است كه در اين تحقيق به آن مي پردازيم. جهت روشن شدن فضاي پيراموني نزول آيه صادقين، به سوره توبه نگاه مختصري خواهيم داشت كه در ضمن توضيح چند مطلب بيان مي گردد:
اول: اين سوره دو نام مختلف دارد، يكي «توبه» و ديگري «برائت». علّت اين كه آن را «برائت» ناميده‏اند اين است كه سوره فوق با كلمه‏ «برائت» شروع مى‏شود، علاوه بر اين كه اين سوره مشتمل بر اعلان برائت و بيزارى از مشركان و بت‏پرستان و دشمنان اسلام است، و بدين جهت اين سوره با «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» كه نشانه رحمت و رحمانيّت و ملاطفت و مدارا است شروع نشده است. و امّا علّت اين كه اين سوره را «توبه» ناميده‏اند اين است كه در بسيارى از آيات اين سوره دعوت به توبه و بازگشت به سوى خداوند مطرح شده است؛ يعنى، على‏رغم اين كه سوره با اعلان جنگ و بيزارى و برائت شروع مى‏شود و فضاى سوره شدّت جنگ و اعلان بيزارى است، آيات توبه به صورت گسترده در آن مطرح شده است، از جمله دو آيه متصل به آيه صادقين.
دوم: آيات ابتدايي سوره توبه در اواخر سال نهم هجرى، يعنى يك سال قبل از رحلت پيامبر اكرم(ص) نازل شده است. پيامبر(ص) در اين سال و بر اساس همين آيات، حضرت على(ع) را مأمور نمودند كه چهار مطلب را به هنگام مراسم پرشكوه حج به مسلمانان اعلان كند: نخست اين كه از سال نهم هجرى به بعد هيچ كس حق ندارد برهنه طواف كند. دوم آنكه مشركان و بت‏پرستان از اين پس حق طواف خانه خدا را ندارند. سوم آنكه مسلمانان به عهد و پيمان خويش با مشركان تا پايان قرار داد وفا مى‏كنند؛ ولى پس از آن با آنها عهد و پيمانى نمى‏بندند. و پيمان را تجديد نمى‏كنند. چهارم آنكه مشركانى كه با مسلمين عهد و پيمانى ندارند، ظرف مدّت چهار ماه فرصت دارند كه عقايد و اعتقادات خويش را اصلاح كنند و دست از شرك و بت‏پرستى بردارند در غير اين صورت مسلمانان با آنها خواهند جنگيد.
به هر حال، آيات اوّليّه سوره توبه، كه به مضمون آن اشاره شد، در اواخر سال نهم هجرت نازل شد و به احتمال قوى بقيّه سوره، و از جمله آيه مورد بحث، در سال دهم هجرت، يعنى در آخرين سال زندگانى پيامبر اكرم(ص)، نازل گشت. بنابراين، «آيه صادقين» در اواخر عمر مبارك پيامبر اسلام(ص) نازل شده و زمينه ولايت، امامت و خلافت علىّ بن أبي طالب(ع) را آماده مى‏كند.3

فصل اول: شأن نزول و مفردات آيه صادقين

در اين فصل ابتدا شأن نزول اين آيه و آيات قبل از آن كه به يكديگر متصل مي باشند را مطرح نموده سپس به ذكر مفردات و بيان معاني لغوي و اصطلاحي آنها خواهيم پرداخت.
گفتار اول: شأن نزول
اين آيه را با دو آيه قبل از آن مرتبط دانسته اند: «لَقَدْ تابَ اللَّهُ عَلَى النَّبِيِّ وَ الْمُهاجِرينَ وَ الْأَنْصارِ الَّذينَ اتَّبَعُوهُ في‏ ساعَةِ الْعُسْرَةِ مِنْ بَعْدِ ما كادَ يَزيغُ قُلُوبُ فَريقٍ مِنْهُمْ ثُمَّ تابَ عَلَيْهِمْ إِنَّهُ بِهِمْ رَؤُفٌ رَحيمٌ»4 مسلّماً خداوند رحمت خود را شامل حال پيامبر و مهاجران و انصار، كه در زمان عسرت و شدّت در جنگ تبوك از او پيروى كردند، نمود بعد از آنكه نزديك بود دلهاى گروهى از آنها، از حقّ منحرف شود و از ميدان جنگ بازگردند سپس خدا توبه آنها را پذيرفت، كه او نسبت به آنان مهربان و رحيم است.
«وَ عَلَى الثَّلاثَةِ الَّذينَ خُلِّفُوا حَتَّى إِذا ضاقَتْ عَلَيْهِمُ الْأَرْضُ بِما رَحُبَتْ وَ ضاقَتْ عَلَيْهِمْ أَنْفُسُهُمْ وَ ظَنُّوا أَنْ لا مَلْجَأَ مِنَ اللَّهِ إِلاَّ إِلَيْهِ ثُمَّ تابَ عَلَيْهِمْ لِيَتُوبُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحيمُ»5 همچنين آن سه نفر كه از شركت در جنگ تبوك تخلّف جستند، و مسلمانان با آنان قطع رابطه نمودند، تا آن حدّ كه زمين با همه وسعتش بر آنها تنگ شد حتّى در وجود خويش، جايى براى خود نمى‏يافتند در آن هنگام دانستند پناهگاهى از خدا جز بسوى او نيست سپس خدا رحمتش را شامل حال آنها نمود، و به آنان توفيق داد تا توبه كنند خداوند بسيار توبه‏پذير و مهربان است‏.
جنگ تبوك در سال نهم هجرى واقع ش
د، تبوك مرز و موضعى است بين شام و مدينه و در اصل نام قلعه محكمى بوده كه نوار مرزى شام و مدينه بود. از تبوك تا مدينه چهارده منزل و تا شام پانزده منزل راه است. اين جنگ بين مسلمين و روم واقع شد. در اين جنگ تعداد لشكر مسلمين 25 هزار نفر و بنا به قولى 30 هزار نفر بود. در اين جنگ بود كه پيامبر اكرم(ص) حضرت على بن أبي طالب(ع) را جانشين خود قرار داد، و دشمنان گفتند: رسول خدا(ص) از اين جهت على(ع) را همراه خود نبرد كه بردن او را شوم مي داند. هنگامى كه اين سخن به گوش على(ع) رسيد اسلحه خود را برداشت و در جرف كه تا مدينه يك فرسخ فاصله دارد خود را به پيامبر اكرم(ص) رسانيد.
پيغمبر اكرم(ص) فرمود: يا على(ع) براى چه آمدى؟ على(ع) گفت: براى اين سخنى كه منافقين گفتند. خاتم الانبياء(ص) فرمود: يا على(ع) آيا تو راضى نيستى كه براى من مثل هارون(ع) باشى براى موسى(ع)؟ با اين تفاوت كه بعد از من پيامبرى نخواهد آمد

دسته بندی : پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید