با دیگران است».
گفتار دوم: تکالیف سیاسی شهروندان از دیدگاه امام خمینی(ره)
در تکالیف سیاسی انسان باید به اموری پایبند باشد. و بعضی کارها را انجام دهد. از جمله: رای دادن. بنابراین، تکالیف سیاسی، باید و نبایدهایی هستند که شهروندان باید در زمینه سیاسی انجام دهند. امام معتقد بودند «که یک کشور وقتی آسیب می‌بیند که ملت آن بی تفاوت باشند. یعنی ملت همه باید در مسایل سیاسی حاضر باشند و با آگاهی بر امور نظارت نمایند. از نظر امام خمینی(ره)، جامعه فردا جامعه ای ارزیاب و منتقد خواهد بود که در آن تمامی مردم در رهبری امور خویش شرکت خواهند جست». «همه ملت موظف هستند که نظارت کنند. بر این امور نظارت کنند. اگر من یک پایم را کج گذاشتم ملت موظف است که بگویند پایت را کج گذاشتی خودت را حفظ کن. مسئله، مسئله مهمی است». «هر فردی از افراد ملت حق دارد که مستقیما در برابر سایرین، زمامدار مسلمین را استیضاح کند و از او انتقاد نماید و او باید جواب قانع کننده ای دهد و در غیر این صورت اگر به خلاف وظایف اسلامی خود عمل کرده باشد خود به خود از مقام زمامداری معزول است».
یکی از مسائل دیگر مورد توجه امام خمینی(ره)، اطاعت مردم از قوانین و مقررات است. تمامی ساختارها، نهادها، اعمال و رفتارها باید قانونمند باشد. قانونمند بودن، نزدیکترین مسیر نیل به عدالت اجتماعی است. زیرا قانون، حقوق و مصالح تمامی افراد را در نظر دارد و با رعایت آن همه به حقوق خویش می رسند و نوعی توازن و برابری در جامعه ایجاد می گردد. خصوصا اینکه، قانون اساسی در یک کشور اسلامی، ملهم از قواعد و فرامین اسلام است که به مصالح و سعادت مردم توجه ویژه ای دارد. مجلس باید قانون اساسی را به صورت نهایی بررسی و تنظیم نماید و سعی شود که در آن کلیه حقوق و آزادی ها و فرصت های رشد و تعالی و استقلال این ملت بر مبنای موازین اسلامی که ضامن حقوق همه افراد است و اکثریت قریب به اتفاق مردم ایران بدان رأی مثبت داده است، پیش بینی گردد. امام خمینی بر قانونمندی مردم و مسئولان تأکید دارند و بر این باورند که کارگزاران نظام بایستی به آراء عمومی مردم احترام بگذارند و ضوابط اسلامی را در همه سطوح جامعه و به نحو متوازن رعایت نمایند و هیچ امتیاز خاصی برای خویش قائل نگردند.
امام خمینی(ره) همچنین درباره نظارت همگانی مردم می‌فرمودند: ملت باید ناظر باشد به اموری که در دولت می‌گذرد. یعنی نظارت همگانی مردم می‌تواند به عنوان نقش اساسی آنان، کشور را از بسیاری انحرافات مصون دارد. زیرا این نظارت‌ها هم در انتخاب صحیح مردم می تواند موثر باشد و هم این که مسئولان نظام را در برابر مردم پاسخگو می‌نماید. یکی از مواردی که در اسلام برای همه مردم تکلیف دانسته شده، امر به معروف و نهی از منکر است. این فریضه هم در ارتباط بین افراد جامعه با یکدیگر و هم در رابطه میان دولت و مردم لازم دانسته شده است. امر به معروف وظیفه مهمی است که موجب هوشیاری مردم و مسئولین و در نهایت منجر به حسن جریان امور و پیشگیری یا مقابله با مفاسد اجتماعی می شود. مردم مکلف هستند که با دعوت یکدیگر و دولت مردان به خیر راه را برای ارتقاء جامعه هموار سازند. اصل هشتم قانون اساسی این مهم را بیان کرده است. و آن را از جمله حقوق و، وظایف عمومی معرفی کرده است.
از نظر امام راحل «چون که مردم از رشد و آگاهی سیاسی برخوردارند، لازم است در همه امور نظارت کنند. همه امور بایستی با صلاحدید و نظر مردم و تحت نظارت آنها انجام شود. این امر وظیفه و تکلیفی است که بر دوش مردم نهاده شده است». لذا مردم وظیفه دارند پیشنهادات، راهنمایی ها و انتقادات خود را به دولت ابراز نمایند و در مواقعی که مسئولین عمل خلافی انجام دادند تذکر دهند. این پیشنهاد امام از باب امر به معروف و نهی از منکر است که یکی از فروعات دین به شمار می رود. و از نکات بسیار جالب توجه این است که امام« از مردم درخواست می کند او و دیگر مسئولین را به حال خود رها نساخته و از آنها در هر امری توضیح بخواهند و به هر امری با نگاه چرایی و انتقادی بنگرند؛ چرا که طبق حدیث «کلکم راع و کلکم مسئول عن رعیته» همه مردم در برابر همدیگر و در برابر حکومت مسئولیت دارند». بنابراین بنیانگذار انقلاب اسلامی از مردم می خواهد که همه آنها به انجام امر به معروف و نهی از منکر مبادرت نمایند تا کارها از مسیر صحیح خویش خارج نگردد.
پشتوانه اصلی برنامه‏های دولت، حضور مردم و حمایت‏های بی‏دریغ آنان از کارگزاران دولت است. حضرت امام خمینی(ره) همواره در سخنان خود، به حضور جدی ملت تأکید داشتند و صاحبان اصلی این کشور و انقلاب را، مردم می‏دانستند. ایشان در یکی از سخنرانی‏های خویش فرموده اند: این ملت است که آمد و شما را از این همه گرفتاری‏ها بیرون آورد و با رأی خودش، مجلس درست کرد و جمهوری اسلامی را تنفیذ کرد و رئیس جمهور درست کرد و آن‏ها هم دولت درست کردند. همه چیزهایی که ما داریم، از این مردم است تا این مردم را دارید، خوف این که بتوانند به شما آسیب برسانند، هیچ نداشته باشید.
بنابراین مردم در کنار خواسته‏های مشروع خود از دولت، وظایفی را نیز در قبال آن بر عهده دارند. نظارت بر کارهای دولت و حمایت از برنامه‏های اصلاحی و سازنده مسؤولان، از شمار کارهایی است که ملت می‏تواند برای شکوفایی و سرافرازی کشور خود انجام دهد. حضرت امام خمینی(ره) پیوسته به مردم سفارش می‏نمودند که در صحنه باشند و بر کارهای دولت و مجلس نظارت کنند و حامی آنان باشند.
مردم شریف ایران، همیشه به وظایف خود در قبال انقلاب و کشور عمل کرده‏اند. بنابراین، حق بزرگی بر گردن مسؤولان نظام دارند. حضرت امام خمینی(ره) فرموده‏اند: مردم، دین خودشان را به جمهوری اسلامی تاکنون ادا کردند و به تکلیف خودشان عمل کردند. مردم به آقای رئیس جمهور و به آن شورا رأی دادند، حالا نوبت آقایان است که در مقابل این همه زحمتی که آن‏ها کشیدند و محبتی که آن‏ها کردند و فداکاری‏ها که آن‏ها کردند، نوبت شماهاست که دین خودتان را به مردمی که شما را به این مسند نشاندند، ادا کنید. و در جایی دیگر فرمودند: مردم حق دارند به ما و به شما، خیلی حق دارند. وقتی دولتی پیش می‏آید، آن هم دولتی است که مردم به آن حق دارند، شما باید خدمت کنید به مردم. همه باید خدمتگزار این‏ها باشیم و شرافت همه ما به این است که خدمت به خلق خدا کنیم.
حضور در صحنه های سیاسی و اجتماعی دفاع از نظام و حضور در پای صندوق های رأی در تمام انتخابات از جمله انتخابات مجلس شورای اسلامی و غیره. یکی دیگر از مصادیق تکلیف شرعی مردم برای حفظ نظام اسلامی است. امام(ره) می فرماید: مردم هم خودشان مکلفند به این که شرکت کنند در انتخابات، نروند کنار، تکلیف است، حفظ اسلام است، کنار رفتن، خلاف تکلیف است. خلاف مصالح اسلام است، مردم اگر حضور نداشته باشند و خدای نخواسته لطمه ای به اسلام وارد بشود، مسئول هستند. از این رو امام همواره روحانیت، مبلغان و نخبگان را به ترویج فرهنگ تکلیف گرایی در میان مردم دعوت می کردند تا این تکلیف شرعی را برای مردم تبیین نمایند. مسئولیت خطیر مشارکت سیاسی مردم در انتخابات از دیدگاه حضرت امام(ره)، به حدی است که ایشان مقوله انتخابات را در کنار نماز قرار داده و می فرماید: باید همه شما، همه ما از زن و مرد، هر مکلف، همانطور که باید نماز بخواند همانطور باید سرنوشت خودش را تعیین کند. زیرا شرکت در فرائض و واجبات سیاسی نظام همانند واجبات دینی است همانگونه که نماز باعث قوام دین است حضور مردم در انتخابات هم عامل مؤثر در قوام و دوام نظام سیاسی اسلام است. یکی از آسیب هایی که نظام اسلامی را تهدید می کند بی تفاوتی مردم نسبت به سرنوشت و یا عدم حضور در برنامه های انجام تکالیف شرعی و سیاسی از جمله انتخابات مجلس شورای اسلامی و… است. امام می فرماید: اگر در مجلس آینده یک دوم عقب نشینی کنیم، در آینده نزدیک ما را کنار خواهند گذاشت. باید قهر نکنیم و کوشش کنیم. اگر مسامحه کنید مسئول هستید پیش خدای تبارک و تعالی. اگر نروید و رأی ندهید و آن ها که جدیت دارند به این که وارد بشوند در مجلس و به هم بزنند اوضاع ایران را، خدای نخواسته آنها بردند، مسئولیتش به عهده شماست.

در مجموع از تکالیف سیاسی مردم می توان به، شرکت در انتخابات مختلف، مشارکت همه جانبه در صحنه های عمومی، مقابله با بحرانهای داخلی و مبارزه با ضد انقلاب، مقابله با تهدیدهای خارجی و پذیرش تبعات سخت تحریمهای اقتصادی و کمبودهای داخلی و وفاداری به حاکم اسلامی اشاره کرد.
گفتار سوم: تکالیف اجتماعی شهروندان از دیدگاه امام خمینی(ره)
در بیان تکالیف اجتماعی میتوان گفت: تکالیفی هستند که جنبه اجتماعی دارند و در حقیقت با توجه به تعاملی که فرد با افراد جامعه پیدا می‌کند، یک سری وظایف و تکالیف بر عهده‌اش گذاشته می‌شود. مثلا، مشارکت در پروژه های اجتماعی برای پیشرفت جامعه. یا منع تجاوز به منافع عمومی و اضرار به حقوق دیگران اشاره کرد. هر شهروندی دارای حقوقی است. که این حقوق ممکن است با حقوق افراد دیگر در تضاد باشد. در این رابطه، در اسلام قاعده فقهی به نام لاضرر وجود دارد. به این معنی که کسی نمی تواند با اعمال حق خود ضرر و زیانی به دیگران و یا منافع عمومی وارد کند. طبق اصل چهلم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران هم«هیچ کس نمی تواند اعمال حق خویش را وسیله اضرار به غیر یا تجاوز به منافع عمومی قرار دهد». البته «بند پنجم از اصل چهل و سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی منع اضرار به غیر را به عنوان یکی از پایه های اقتصاد کشور می داند. لذا شخص نمی تواند در اموال خود تصرفی نماید یا حقوق خویش را به نحوی اعمال نماید که موجب اضرار به غیر یا منافع عمومی جامعه گردد». آزادی زیاد افراد به پایمال شدن آزادی افراد دیگر اجتماع می انجامد و اعمال حق فردی منجر به ضرر دیگری خواهد شد. جامعه به هم می ریزد و امنیت زیر سوال می رود.
از دیگر تکالیف اجتماعی شهروندان میتوان به پرداخت مالیات اشاره کرد. هر شهروندی موظف به پرداخت مالیات برآمد و دیگر عوارض قانونی براساس درستکاری، راستی و سر موقع می باشد. «نپرداختن مالیات موجب ناتوانی دولت و شکست طرح ها و برنامه ها می شود. و پیامد ناگوار آن دامن گیر شهروندان و عموم ملت خواهد شد. زیرا مالیات از اساسی ترین پایه های تثبیت حکومت و قوام دولت است».
از جمله تکالیفی که درقانون اساسی بر عهده همه اقشار ملت گذاشته شده، نظارت همگانی یا امر به معروف و نهی از منکر است. پروانه تیلا در کتاب شهروند، ملت و دولت مسئول می نویسد: برخی از آیات و روایات امر به معروف و نهی از منکر را به گونه ای مقرر نموده اند که مخاطب آنها همه مردم هستند. یعنی از محتوای آنها عام بودن این تکلیف و فریضه مستفاد می گردد. در حالی که برخی دیگر از این منابع حقوق اسلامی، تنها آن را تکلیف افرادی خاص می دانند و یا بر نقش برخی اقشار تاکید ویژه نموده اند. از نظر ایشان شایسته تقدیر بودن تئوری نظارت مردم به دولت در اصل هشتم قانون اساسی از آن جهت است که علاوه بر قبول جامعه مدنی دینی، این نظارت را نه تنها حق بلکه وظیفه یا تکلیف عموم ملت تلقی کرده است.
بنا براین، امر به معروف و نهی از منکر می تواند هم تکلیف عام باشد و هم تکلیف خاص. طبق ماده یک پیش نویس لایحه قانونی نحوه اجرای اصل هشتم قانون اساسی نظارت بر اقدامات قوای سه گانه و کلیه نهادهای حکومتی، حق مسلم ملت ایران است و می توانند با رعایت مقررات این قانون و سایر مقررات ذیربط، این حق مسلم را به صورت فردی و جمعی به اجرا در آورند. در ماده دوم هم اینچنین آمده است: کلیه افراد(به صورت فردی یا جمعی) می توانند شکایات خود از اقدامات غیر قانونی نهادهای دولتی را وفق قوانین و مقررات جاری به مراجع ذیربط ارجاع نمایند. فصل سوم این لایحه هم مربوط به نظارت مردم بر مردم است. در ماده بیست و نهم آمده است: مردم حق دارند به منظور تحقق جامعه ای هر چه بهتر و سالم تر، در خصوص اقدامات خویش در اجتماع، آزادانه، از جمله از طریق شوراها، مشورت و هم فکری نمایند. هیچ کس نمی تواند در این مورد دیگران را تحت سلطه یا نفوذ خویش قرار دهد. «امر به معروف و نهی از منکر به عنوان نظارت عمومی از مسئولیت های شهروندی است که راهکاری است که شهروندان بدان واسطه بتوانند آنچه را در قوانین و الزامات مربوط به تامین اهداف جمعی و حفظ سیستم مشخص کرده اند، عملی سازند و از طریق نظارت همگانی کار را برای کارگزاران، نهادها و سازمان ها تسهیل کنند و همین اینکه از دور شدن یا انحراف سازمان ها از اهداف تعیین شده، جلوگیری کنند».
گفتارچهارم:تکالیف فرهنگی شهروندان از دیدگاه امام خمینی(ره)

فرهنگ، مشخص کننده شیوه نگرش ما به مسائل است. شخصیت افراد متاثر از فرهنگ خاص جامعه ای است که در آن زندگی می کنند. برای مثال، دیدگاه ما نسبت به اقتصاد، فرهنگ اقتصادی ما را می سازد و دید ما نسبت به حکومت و سیاست، فرهنگ سیاسی ما را شکل می دهد. بنابراین، تکالیف فرهنگی کارهایی است که شهروندان باید در زمینه فرهنگی تا آنجا که ضرورت است انجام دهند.

دانلود پایان نامه
برای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  40y.ir  مراجعه نمایید
رشته حقوق همه گرایش ها : عمومی ، جزا و جرم شناسی ، بین الملل،خصوصی…

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

از نظر امام خمینی(ره)، «بالا ترین و والا ترین عنصری که در موجودیت هر جامعه دخالت اساسی دارد، فرهنگ آن جامعه است. اساسا فرهنگ هر جامعه، هویت و موجودیت آن جامعه را تشکیل می دهد و با انحراف فرهنگ، هر چند جامعه در بعدهای اقتصادی، سیاسی، صنعتی و نظامی قدرتمند و قوی باشد، ولی پوچ و پوک و میان تهی است. اگر فرهنگ جامعه ای وابسته و مرتزق از فرهنگ مخالف باشد، ناچار دیگر ابعاد آن جامعه به جانب مخالف گرایش پیدا می کند، و بالاخره در آن مستهلک می شود و موجودیت خود را در تمام ابعاد از دست می دهد». همچنین ایشان در جایی دیگر می فرمایند: «قضیه تربیت یک ملت به این است که فرهنگ آن ملت، فرهنگ صحیح باشد. شما کوشش کنید که فرهنگ را، فرهنگ مستقل اسلامی درست کنید. جوان هایی که در این فرهنگ تربیت می شوند، همان هایی هستند که مقدرات کشور در دست آنهاست. اگر اینها درست بار بیایند، همه خدمتگزار به مردم، ایمن به بیت المال و همه این ها تحت رهبری اسلام تحقق پیدا می کند. اگر یک ملتی فرهنگش این طور تربیت بشود، این فرهنگ، فرهنگ غنی اسلامی است و مملکت یک مملکت آرام مترقی خواهد بود». «این جوان هایی که تربیت می شوند به این تربیت های فرهنگ ناصالح، این ها در آتیه فساد ایجاد می کنند، وقتی فرهنگ فاسد شد، جوان های ما که زیر بنای تاسیس همه چیز هستند، از دست می روند و انگل بار می آیند».
«ما هیچ گاه مخالف چیزی به عنوان تبادل یا اشاعه فرهنگ نیستیم. فرهنگ بخشی و فرهنگ پذیری، در کنترل هیچ مرجع سیاسی خاصی نیست. بلکه صرفا در کنترل اندیشمندان جویای حقیقت است. اما تهاجم فرهنگی در پی استیلای شیوه زندگی خاصی بر سایر شیوه های زندگی است، استیلایی که از سلطه سیاسی بهره می گیرد و این کار را از راه های اقتصادی، اطلاعات و به نام های دیگری انجام می دهد. دفاع و مقاومت فرهنگی، مستلزم تهاجم فرهنگی است و نه تبادل فرهنگی. ضمن آنکه تهاجم فرهنگی و فساد همراه آن در جایی ظاهر می شود که زمین زیر پای مردمان سست باشد و آنان جایگاهی نداشته باشند و ندانند که کجا هستند و به کجا می روند. دفاع فرهنگی وظیفه ای است به مثابه جهاد که در مقابل تهاجم فرهنگی انجام می شود. و طیفی متنوع از شیوه های گوناگون است و موارد دیگری را نیز در بر خواهد گرفت که در نهایت همه به دین منتهی می شوند».
امام خمینی(ره) با تمام وجودشان فقر فرهنگی و بسیاری از مشکلات اجتماعی مردم را درک کرده و در رفع آن میکوشیدند و به مردم، مدد میرساندند. ایشان «استقلال فرهنگی را در گرو استقلال فکری و عملی دانشگاهها می دانند. حضرت امام در این باره، ضمن مطرح کردن پرسش


دیدگاهتان را بنویسید